First National Congress of Wildlife Diseases & Conservation

42781836 (021)

گروه مراقبت خطرات و بیماری های عفونی انسان و حیوان( HAIRS)

گروه مراقبت خطرات و بیماری های عفونی انسان و حیوان موسوم به گروه HAIR (Human Animal Infections and Risk Surveillance) بیش از پانزده سال قدمت دارد و از اولین گروه های علمی اجرایی بین بخشی در جهان است که برای عملی نمودن رویای رویکرد سلامت واحد ( One Health) تشکیل شده است. این گروه که با حضور چند سازمان اجرایی کلیدی در انگلستان از سال ۲۰۰۴ فعالیت خود را شروع کرد در واقع ایده ای بود برای مراقبت مشترک بیماری های نوپدید و زئونوتیک به صورت همکاری بین بخشی انسجام یافته که جلسات علمی خود را به صورت ماهانه تشکیل داد و تمام موارد بیماری‌های عفونی که مرتبط با این حیطه بود را به بوته تحلیل و بحث کشانید. ماحصل این مباحثات علمی ماهانه گزارشات سالانه منظمی است که علاقه مندان می‌توانند با مراجعه به سایت رسمی آن به مطالعه آنها بپردازند.

گروه مراقبت خطرات و بیماری های عفونی انسان و حیوان( HAIRS)
(Human Animal Infections and Risk Surveillance)

گروه HAIRS، بیش از پانزده سال قدمت دارد و از اولین گروه‌های علمی اجرایی بین بخشی در جهان است که برای عملی نمودن رویای رویکرد سلامت واحد (One Health )تشکیل شده است. . این گروه که با حضور چند سازمان اجرایی کلیدی در انگلستان از سال ۲۰۰۴ فعالیت خود را شروع کرد در واقع ایده ای بود برای مراقبت مشترک بیماری های نوپدید و زئونوتیک به صورت همکاری بین بخشی انسجام یافته که جلسات علمی خود را به صورت ماهانه تشکیل داد و تمام موارد بیماری‌های عفونی که مرتبط با این حیطه بود را به بوته تحلیل و بحث کشانید. ماحصل این مباحثات علمی ماهانه گزارشات سالانه منظمی است که علاقه مندان می‌توانند با مراجعه به سایت رسمی آن به مطالعه آنها بپردازند.

یک نمونه از این گزارشات موضوع تب کریمه کنگو با عنوان: Qualitative assessment of the risk that Crimean-Congo haemorrhagic Fever (CCHF) presents to UK population می باشد که در دسامبر سال ۲۰۱۸ منتشر شده است و به بررسی ابعاد خطری می‌پردازد که بعد از گزارش کریمه کنگو در اسپانیا ممکن بود جامعه انگلستان را تهدید نماید. مطالعه‌ی این گزارش زیبا و علمی را که همچون یک درس دانشگاهی می‌تواند برای هر محقق و پژوهشگر بیماری‌های نوپدید و زئونوتیک آموزنده و ارزشمند باشد را به تمامی علاقه مندان موضوع One Health توصیه می کنیم.

گروه HAIRS در آخرین گزارش خود که مرداد ماه سالجاری (۲۹ ژولای ۲۰۱۹) منتشر نموده‌اند، به پرونده‌ی تلفات بورناویروس جدیدی پرداخته‌اند که بین سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۵ میلادی با ۳مورد مرگ ناشی از آنسفالیت در آلمان باز شد و در سال ۲۰۱۸ نیز با یک مورد قطعی تایید شده‌ی مرگ ناشی از آنسفالیت بورناویروسی برگ جدیدی به این پرونده مرموز اضافه شد.

یک مورد مرگ مشابه (تشخیص احتمالی بورناویروسی) در سال ۲۰۱۹ زمینه ساز نوشتن این گزارش توسط گروه HAIRS گردیده است تا مشخص نمایند این تهدید نوپدید ویروسی چقدر می‌تواند برای جامعه انگلستان تهدید کننده سلامت باشد.

به این ترتیب مشخص می‌شود که انجام ارزیابی‌های خطر مشترک (Joint Risk Assessment ) دستور کار اصلی جلسات منظم ماهانه این گروه علمی اجرایی است و می‌تواند الگوی ارزشمندی باشد برای بسیاری از کشورهای جهان که علاقه دارند برای دستیابی به اهداف بلند رویکرد سلامت واحد ( One Health) گامی عملی بردارند.

در پست های بعدی به مرور سریع برخی از این گزارشات خواهیم پرداخت.

پوستر همایش
برگزار کنندگان
صندوق ملی محیط زیست
پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار
همکاران
حامیان

جهان برای نجات زندگی اینده بشر باید متحمل تغییرات اجتماعی و مالی شود

جین دالتون، روزنامه نگار محیط زیستی روزنامه ایندیپندنت، در یکی از شماره‌های اخیر این روزنامه نتایج چند گزارش مهم در خصوص آینده بشر را آورده است، از جمله آن که در گزارشی مهمی از سازمان ملل گفته شده، لازم است سیستم‌های جهانی اجتماعی و مالی دچار تغییرات اساسی شوند تا طبیعت زندگی دوباره گرفته و احیاء شود، امری که برای زندگی انسان حیاتی است. در این گزارش آمده است : دانشمندان بین المللی هشدار می‌دهند باید به تمرکز بر رشد اقتصادی پایان داد و رهبران جهان باید تغییرات فوری را اعمال نمایند که این تغییرات شامل ایجاد محیط‌های سبز بیشتر، ایجاد دامداری‌های سالم و غیر‌تهاجمی در کنار حیات وحش و جلوگیری از مصرف اسرافکارانه خواهد بود .

جهان برای نجات زندگی اینده بشر باید متحمل تغییرات اجتماعی و مالی شود
یافته‌های گزارشات عمده
“وقت آن رسیده است که فکر کنیم چگونه می‌توانیم مواد غذایی را افزایش دهیم‌، مسافرت کنیم و به دشت و صحرا نگاه کنیم”

جین دالتون، روزنامه نگار محیط زیستی روزنامه ایندیپندنت، در یکی از شماره‌های اخیر این روزنامه* نتایج چند گزارش مهم در خصوص آینده بشر را آورده است، از جمله آن که در گزارشی مهمی از سازمان ملل گفته شده است مصرف‌کنندگان در کشورهای ثروتمند باید غذا را کمتر هدر دهند. همچنین لازم است سیستم‌های جهانی اجتماعی و مالی دچار تغییرات اساسی شوند تا طبیعت زندگی دوباره گرفته و احیاء شود، امری که برای زندگی انسان حیاتی است. در این گرازش آمده است “دانشمندان بین‌المللی هشدار می‌دهند باید به تمرکز بر رشد اقتصادی پایان داد و رهبران جهان باید تغییرات فوری را اعمال نمایند که این تغییرات شامل ایجاد محیط‌های سبز بیشتر، ایجاد دامداری‌های سالم و غیر‌تهاجمی در کنار حیات وحش و جلوگیری از مصرف اسرافکارانه خواهد بود .
در گزارش دیگری مربوط به تنوع زیستی توسط سازمان ملل متحد از دولت‌ها خواسته شده است در زمینه موارد زیر اقدام نمایند:
• احیا زیستگاه‌ها مانند جنگل‌های طبیعی بومی
• افزایش تولید در زمین کمتر
• سختگیری در مورد ماهیگیری غیر‌قانونی و استفاده غیر‌قانونی از جنگل‌ها .
• ایجاد مناطق دریایی حمایت شده
• کاهش آلودگی و جلوگیری از ریختن فلزات سنگین وآب‌های تصفیه نشده به محیط زیست
این مطالعه که به امضای 130 کشور از جمله امریکا، چین و روسیه رسیده است چهارچوبی برای متوقف کردن آنچه به عنوان ششمین انقراض دسته جمعی زندگی روی زمین لقب گرفته است از حشرات تا گیاهان و ماهی‌ها، می‌باشد و قویترین اخطار توسط دانشمندان جهان برای اقدام عملی است. در عین حال متخصصین هشدار می‌دهند که “منافع واگذار شده” مانند انرژی‌های بزرگ و دامدارانی که از سوبسیدها و عدم قوانین و مقررات منتفع می‌شوند، مانعی برای تغییرات در وضع موجود هستند .

در این گزارش امده است گه گونه‌ها در مقیاسی ده و یا صد برابر گذشته بسرعت در حال از بین رفتن هستند . همچنین چنین نتیجه‌گیری شده است که بدون”تغییرات تحول گرا” تا سال 2050 و بعد از ان خسارت ادامه خواهد یافت و یا بدتر خواهد شد و عواقب آن مستقیما رفاه جهان شمول بشر را تهدید و کوشش‌ها برای از بین بردن گرسنگی و فقر و بهبود سلامتی و مهار تغییرات اب و هوا را از بین خواهد برد.
در حال حاضر بیشر از گذشته فعالیت‌های بشر، تعداد بیشتری ازگونه‌ها را با خطر انقراض روبرو می‌نماید و تخمین زده می‌شود یک میلیون گونه در خطر انقراض قرار دارند مگر آن‌که اقدامات جدی برای جلوگیری از آن بعمل آید .

همچنین در این مطالعه هشدار داده شده است که در صورت عدم اقدامات حیاتی برای نگهداری از زیستگاه‌های باقی مانده، 40 درصد دوزیستیان، یک سوم پستانداران دریایی و یک سوم مرجان‌های صخره ساز در چند دهه از بین خواهند رفت و بیشتر از 500000 گونه خشکزی، زیستگاه طبیعی برای ادامه حیات نخواهند داشت .

“آنچه اکنون به آن احتیاج داریم تغییرات گسترده، تحول گرا و هماهنگ در سطح جهان در تمام سطوح جامعه است”

گردهمایی نویسندگان این مطالعه در پاریس اعلام نموده است که در 50 سال گذشته دامداری‌های صنعتی و ماهیگیری، با انقراض توسط تغییرات اب و هوایی ناشی از سوزندان سوخت‌های فسیلی، نفت و گاز عمده ترین عامل از بین رفتن طبیعت، همراه بوده اند.

از بین بردن جنگل‌ها برای تولید محصولات و دامداری، توسعه جاده‌ها و شهرها، بریدن درختان جنگلی، شکار و ماهیگیری بیش از حد، آلودگی اب‌‌ها و نقل و انتقال گونه‌های مهاجم، سه چهارم زمین دنیا را استفاده کرده‌اند. فعالین محیط زیست می‌گویند که این گزارش باید به عنوان یک ارتباط اضطراری بیدارکننده عملکند و مردم باید در مورد چگونگی تولید مواد غذایی فکری دوباره کنند.

مدیر اجرایی صلح سبز بریتانیا جان سوون می‌گوید :
” کاملا حیاتی است که روش‌های استفاده از سرزمین ها و دریاها به سرعت تغییر کند و به جنگ علیه طبیعت پایان داده شود ”
وی از دولت انگلستان خواست كه میلیون‌ها درخت كاشته شود، پناهگاه‌های اقیانوس را در حوالی سواحل فراهم اورد، گلزارهای پنبه ای احیا شوند و حمایت از تغییر گوشت و لبنیات به وعده های غذایی مبتنی بر گیاهان را فراهم نماید.

*https://www.independent.co.uk/environment/un-biodiversity-report-2019-human-future-nature-food-green-farming-waste-action-a8901776.html

تهیه و تنظیم : دکتر وحید عطارد

پوستر همایش
برگزار کنندگان
صندوق ملی محیط زیست
پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار
همکاران
حامیان

حفاظت از آخرین جمعیت باقیمانده یوز آسیایی در ایران

یوزپلنگ آسیایی به شدت در خطر انقراض است. پراکندگی کنونی آن محدود به اكوسيستم‌هاي خشك فلات مركزي ایران است. احمدی و همکاران (2017)، در مقاله‌ای تحت عنوان ” ترکیب مطلوبیت چشم انداز و اتصال زیستگاه به منظور حفاظت از آخرین جمعیت باقیمانده یوز آسیایی در ایران”*، بر اساس تمام داده‌های تائید شده حضور یوز آسیایی در ایران، زيستگاه‌های مطلوب این گونه را مورد بررسی قرار دادند. میانگین اهمیت متغیرها در مدل نشان داد که فراهم بودن طعمه، شاخص ردپای انسانی، زبری سطح زمین، تراکم روستاها و وجود اراضی مرتعی با تراکم کم، بیشترین اهمیت را در انتخاب زیستگاه یوز دارند. همپوشانی نقشه‌ها به منظور دست‌یابی به مساحت مطلوب زیستگاه نشان داد که 40.5% از فلات مرکزی ایران مطلوبیت زیستگاهی برای حضور یوز را دارا می‌باشد.

ترکیب مطلوبیت چشم انداز و اتصال زیستگاه به منظور حفاظت از آخرین جمعیت باقیمانده یوز آسیایی در ایران*

یوزپلنگ آسیایی ، Acinonyx jubatus venaticus، یک گربه بزرگ به شدت در خطر انقراض (Cr) است. این گونه از گستره وسیعی از محدوده تاریخی خود در سراسر جنوب غربی آسیا ناپدید شده و پراکندگی کنونی آن محدود به اكوسيستم‌هاي خشك و فراخشک فلات مركزي ایران است. در ارتباط با توزيع زيستگاه‌های مطلوب این گونه اطلاعي زیادی در دست نيست.

مطالعه نظامی و همکاران (2017)*، که براساس تمام داده‌های تائید شده حضور یوز آسیایی در ایران در طول 14 سال صورت گرفته است، تلاشی برای درک الگوهای توزیع جهانی گونه‌ها در ایران است. در این مطالعه روشی که ارائه شده است، ترکیبی از نظریه‌های SDM، تئوری گراف و مدارها بمنظور 1- شناسایی زیستگاه‌های مطلوب و زیستگاه‌های هسته‌ای باقی مانده برای یوزپلنگ، 2- ارزیابی مهمترین عوامل محیطی که بر توزیع آنها تاثیر می‌گذارد، 3- ارزیابی نفوذپذیری چشم انداز در میان زیستگاه‌های هسته‌ای و 4- اولویت‌بندی زیستگاه‌های هسته‌ای و ارتباطات آن‌ها بر اساس مشارکت در حفاظت دراز مدت ارتباط بین زیستگاه‌هاست.

نتایج مدلسازی این تحقیق، نشان‌ دهنده مطلوبیت زیستگاهی فلات مرکزی ایران برای یوز است. میانگین اهمیت متغیرها در مدل نشان داد که فراهم بودن طعمه، شاخص ردپای انسانی، زبری سطح زمین، تراکم روستاها و وجود اراضی مرتعی با تراکم کم بیشترین اهمیت را در انتخاب زیستگاه یوز دارند. تحلیل منحنی‌های پاسخ نشان داد که بیشترین احتمال حضور یوزپلنگ در مناطقی با بیشترین دسترسی به طعمه است. اثر متغیرهای انسانی (به عنوان مثال شاخص ردپای انسان و تراکم روستا) نشان داد که با افزایش حضور انسان، احتمال حضور یوز کاهش شدید خواهد یافت. همپوشانی نقشه‌های حضور / عدم حضور به منظور دست‌یابی به مساحت مطلوب زیستگاه نشان داد که 40.5% از فلات مرکزی ایران مطلوبیت زیستگاهی برای حضور یوز را داراست. بر این اساس، 59.5% از منطقه مورد مطالعه در مدل‌های توزیع، نشان دهنده عدم مطلوبیت زیستگاهی است.

براساس نتایج، پنج لکه زیستگاهی هسته شناسایی شد که از حداکثر مطلوبیت برای زیست یوز برخوردار هستند. مجموع زیستگاه‌های مطلوب شناسایی شده در فلات مرکزی ایران مساحتی بالغ بر 49/144/5 کیلومتر مربع را شامل می‌شوند. تجزیه و تحلیل اتصال لکه‌های زیستگاهی، درحالی که نفوذپذیری قوی در میان جمعیت‌های جنوبی و شمالی وجود دارد، نشان دهنده اتصال محدود بین این دو محدوده زیستگاهی است. لذا چنین نتیجه‌گیری شد که محدوده‌های بینابینی زیستگاه‌ها از مطلوبیت پائینی برخوردار هستند.

تجزیه و تحلیل اولویت‌بندی ارتباطات بین زیستگاه‌ها نشان داد که بر اساس اندازه زیستگاه‌های اصلی، زیستگاه‌های دره انجیر، عباس آباد و نایبندان به ترتیب اهمیت، مهمترین لکه‌های زیستگاهی برای حفظ اتصال زیستگاه‌ها هستند. با این وجود، نتایج نشان داد که برای هر دو مناطق زیستگاه‌های لکه‌ای و کریدورها، این ارتباط بیشتر با ویژگی آن‌ها بستگی داشته و فاصله بین آنها چندان مطرح نیست.

مدل توزیع مجموعه یوزپلنگ آسیا و پیش بینی باینری انباشته شده بر اساس مدل های توزیع مناسب / نامناسب توزیع شده برای شناسایی زیستگاه های اصلی یوزپلنگ آسیایی استفاده می شود.

* Ahmadi, M., Nezami-Balouchi, B., Jowkar, H., Hemami, M.R., Fadakar, D., Malakouti-Khah, Sh., Ostrowski, S. 2017. Combining landscape suitability and habitat connectivity to conserve the last surviving population of cheetah in Asia. 2017. Diversity and Distributions; 23:592–603

پوستر همایش
برگزار کنندگان
صندوق ملی محیط زیست
پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار
همکاران
حامیان

انواع بیشتر حیوانات به معنای بیماری کمتر است

محققین می‌گویند اکوسیستم، تنوع زیستی را در مقابل بیماری‌های عفونی حمایت می‌نماید.. یافته‌ها حکایت از آن دارند که از بین رفتن گونه‌های حیوانی از یک محیط زیست، می‌تواند نتایج بسیار خطرناکی برای گسترش و بروز عفونت‌ها بخصوص عفونت‌هایی که انسان را آلوده می‌نمایند، داشته باشند.

“حفظ تنوع زیستی همراه با کاهش تماس با انسان ، گسترش عوامل بیماریزا را محدود می کند”

در مطالعه‌ای نشان داده شده است که تعداد ویروس‌هایی که توسط موش پا سپید حمل می‌شوند، با کاهش تنوع پستانداران بطور شگرفی افزایش می یابند.

محققین می‌گویند اکوسیستم، تنوع زیستی را در مقابل بیماری‌های عفونی حمایت می‌نماید. یافته‌ها حکایت از آن دارند که از بین‌ رفتن گونه‌های حیوانی از یک محیط زیست می‌تواند نتایج بسیار خطرناکی برای گسترش و بروز عفونت‌ها بخصوص عفونت‌هایی که انسان را آلوده می‌نمایند، داشته باشند.
مطالعاتی که در کالج بارد صورت پذیرفته نشان می‌دهد کاهش و از بین رفتن تنوع زیستی منجر به افزایش انتقال بیماری‌ها می‌گردد. محققان نمی‌دانند چرا این پدیده اتفاق می‌افتد اما اینگونه تصور می‌شود گونه‌هایی از حیوانات که سد بهتری برای جلوگیری از انتقال بیماری‌ها هستند برای مثال انواعی که سرعت تولید مثل کمتری و یا در ایجاد ایمنی دخالت بیشتری دارند، هنگامی که تنوع زیستی کاهش می‌یابد، زودتر از بین می‌روند در صورتی‌که گونه‌هایی که سرعت تولید مثل آنها زیاد است و یا در ایجاد ایمنی دخالت کمتری دارند و بنابراین احتمال اینکه میزبان بیماری باشند افزایش پیدا می‌نماید‌، برای مدت بیشتری زنده خواهند ماند .
بازنگری مطالعات انجام شده بر روی 12 بیماری در اکوسیستم‌های جهان که بیماری تب نیل غربی (West Nile Fever) و بیماری لایم (Lyme Disease) از ان جمله‌اند، نشان می‌دهد افزایش شیوع بیماری با کاهش تنوع زیستی همراه است. برای مثال سه مطالعه نشان داده است که کاهش تنوع پستاندارن کوچک در یک منطقه باعث می‌گردد شیوع هانتا‌ویروس‌ها که عامل عفونت تنفسی کشنده در انسان هستند (Fatal Lung Infections) افزایش می‌یابد. پیام روشن این است که :

“ما اکوسیستم‌ها را با به خطر انداختن خودمان تخریب می کنیم”

یکی از سه مطالعه‌ای که در اورگان انجام گردیده نشان داده است شیوع ویروس سین نومبر هانتا‌ویروس (Sin Nombre Hantavirus) لفظی است اسپانیایی به معنی بدون نام درجمعیت موش‌های پرومیسکوس (peromydcus)، زمانی که تنوع گونه‌های پستاندار در منطقه کاهش پیدا می‌نماید، از 2% به 14% افزایش می‌یابد. در مطالعه‌ای که در ایالت یوتا نیز انجام گرفت همین نتایج حاصل شد. در مطالعه سوم، در پاناما محققین بطور تجربی تنوع پستاندارن کوچک را در چند نقطه مورد مطالعه، کاهش دادند. تعداد حیواناتی که میزبان ویروس بودند از 5 حیوان به ازای هر نطقه به بیش از 6 حیوان افزایش یافت.

مطالعات بیشتری در این زمینه صورت پذیرفته است. در سه بررسی جداگانه ارتباط بسیار محکمی بین کاهش تنوع پرندگان و افزایش بروز تورم مغز نیل غربی (West Nile Encephalitis) در ایالات متحده مشاهده گردید. گونه‌های غالب در جامعه پرندگان با تنوع کم، شامل آن دسته از پرندگان می‌شد که به ویروس حساس بودند و این موضوع باعث می‌گردید میزان عفونت در حشرات و انسان‌ها افزایش یابد. در مقابل، مکان‌هایی که محل زندگی انواع زیادی از پرندگان بود، گونه‌هایی وجود داشتند که میزبان ویروس نبودند.

تماس مستقیم
اما هنگامی که محققین متوجه شدند که چطور تنوع زیستی می‌تواند منجر به ظهور عوامل بیماری‌زای جدید گردد، نتایج مختلطی بدست آمد. نتیجه یکی از این مطالعات آن بود که احتمال انتقال عامل بیماری‌زا از حیات وحش به انسان در حقیقت در مناطقی که تنوع زیستی در آن‌ها زیاد است بیشتر خواهد بود. به گفته کیزینگ (Keesing):

“تنوع زیستی می‌تواند منبع بیماری‌های جدیدی باشد، اما زمانی که یک بیماری ظهور می‌یابد، حضور تنوع زیستی بیشتر، حمایت بیشتری را در پی خواهد داشت”

هنگامی که داده‌های ظهور بیماری مورد تجزیه و تحلیل مجدد قرار گرفت، نشان داد نیمی از موارد جدید بیماری در ارتباط با تغییر زمین‌های مورد استفاده انسان و کشاورزی و تولید غذا بوده است که شامل شکار برای بدست اوردن گوشت نیز می‌گردد. تمام این موارد تماس بین انسان و حیات وحش را افزایش می‌دهد. گروه تحقیق می‌گوید این اختلاط زیاد، بیشتر از تنوع زیستی می‌تواند باعث افزایش ظهور بیماری‌ها گردد. به گفته کیزینگ:

“حفظ نواحی وسیع سالم و به حداقل رساندن تماس با حیات وحش گامی بزرگ برای کاهش بیماری‌هاست”

به گفته ویل ترنر، اکولوژیست و مدیر اولویت‌های حفاظت در حفاظت بین المللی حیات وحش که در آرلینگتون ویرجینیا مستقر است، بازنگری مطالعات قطعیت محکمی است بر این موضوع که تنوع زیستی می‌تواند از انتشار بیماری‌ها جلوگیری نماید.
راهی طولانی تا درک مکانیزم‌ها در پیش روی محققین وجود دارد. اما ترنر (Turner) می‌گوید پیام روشن است :

“ما اکوسیستم‌ها را با به خطر انداختن خودمان تخریب می‌کنیم”

https://www.nature.com/news/2010/101201/full/news.2010.644.html

نویسنده: ناتاشا گیلبرت
ترجمه و تدوین : دکتر وحید عطارد

پوستر همایش
برگزار کنندگان
صندوق ملی محیط زیست
پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار
همکاران
حامیان

گونه‌های مهاجم و خطر انتقال بیماری‌های مشترک

نگهداری از گونه‌های جانوری وحشی بومی و غیربومی از جمله ایگوانا، سنجاب، مار، لاک پشت، سمندر، میمون و غیره به عنوان حیوان خانگی، علاوه بر امکان ابتلا به برخی بیماری‌های مشترک مابین انسان و حیوان منجر به صید هرچه بیشتر این گونه‌ها از طبیعت و تهدید نسل آن‌ها در زیستگاه‌های طبیعی خواهد شد. همچنین در بسیاری از موارد افراد پس از مدتی از نگهداری این حیوانات خسته شده و آنها را در عرصه‌های طبیعی رها می‌کنند و یا فرار برخی از این حیوانات و پناه بردن آن‌ها به طبیعت، این حیوانات را به گونه‌های مهاجم تبدیل می‌نماید. گونه‌های مهاجم تهدیدی جدی برای اکوسیستم‌های طبیعی و تنوع زیستی کشور به شمار می‌روند. این گونه‌ها علاوه بر رقابت با گونه‌های بومی بر سر منابع غذایی، با انتقال بیماری‌ها و تداخل ژنتیکی می‌توانند موجبات انقراض گونه‌های بومی را فراهم سازند.

گونه‌های مهاجم و خطر انتقال بیماری‌های مشترک
علاقه به نگهداری گونه‌های جانوری وحشی و یا گونه‌های غیربومی طی سال‌های اخیر به شدت در بین اقشار مختلف مردم رواج یافته است. نگهداری از گونه های جانوری وحشی بومی و غیربومی از جمله ایگوانا، سنجاب، مار، لاک پشت، سمندر، میمون و غیره به عنوان حیوان خانگی و نگهداری آنها در منزل علاوه بر امکان ابتلا به برخی بیماری‌های مشترک مابین انسان و حیوان منجر به صید هرچه بیشتر این گونه‌ها از طبیعت توسط افراد سودجو و تهدید نسل آن‌ها در زیستگاه‌های طبیعی خواهد شد،

بطوریکه نسل برخی از این گونه ها در طبیعت در حال انقراض می‌باشد. همچنین در بسیاری از موارد افراد پس از مدتی از نگهداری این حیوانات خسته شده و آن‌ها را در عرصه‌های طبیعی رها می‌کنند و یا فرار برخی از این حیوانات از دست صاحبانشان و پناه بردن آن‌ها به طبیعت این حیوانات را به گونه‌های مهاجم تبدیل می‌نماید.گونه‌های مهاجم تهدیدی جدی برای اکوسیستم‌های طبیعی و تنوع زیستی کشور به شمار می‌آیند.

این گونه‌ها علاوه بر رقابت بر سر منابع غذایی با گونه‌های بومی، با انتقال بیماری‌ها و تداخل ژنتیکی می‌توانند موجبات انقراض گونه‌های بومی را فراهم سازند. یکی از حیواناتی که موارد متعددی از نگهداری آن به عنوان حیوان خانگی دیده شده است. میمون رزوس می‌باشد. همچنین تاکنون چندین میمون رزوس بصورت آزاد در پارک‌های جنگلی و یا عرصه‌های طبیعی مشاهده شده است که احتمالا از دست صاحبشان گریخته و یا رها شده‌اند.

زندگی انسان و حیوانات از گذشته‌های بسیار دور به هم گره خورده است. انسان‌های نخستین برای تامین غذا دست به شکار حیوانات می‌زدند ولی با پیشرفت جامعه بشری و اهلی کردن یکسری از حیوانات توسط انسان، پایه دامپروری نهادینه گشت و رابطه انسان با برخی حیوانات به یک رابطه هم زیستی متقابل تبدیل شد. گوسفند، بز، گاو، سگ، گربه، خرگوش، مرغ و خروس، کبوتر و بوقلمون از جمله جانورانی بودند که اهلی شده و زندگی در کنار انسان را تجربه کردند. با صنعتی شدن جوامع و به دنبال آن صنعتی شدن دامپروری، زندگی برخی از این حیوانات به مزارع و دامداری‌ها محدود گشت ولی کماکان علاقه انسان به نگهداری حیوانات بر سر جای خود باقی ماند. همین امر، منجر به ایجاد گروهی از حیوانات تحت عنوان حیوانات خانگی گردید که یکسری از جانوران با توجه به ویژگی هایشان از جمله داشتن هم‌زیستی مناسب با انسان یا همان اهلی بودن، وضعیت بهداشت، کم خطر بودن برای سلامت ( به عبارتی کم بودن تعداد بیماری‌های مشترک با انسان) در این گروه قرار می‌گیرند.

مردم هر کشور با توجه به فرهنگ و یا پیشینه تاریخی آن سرزمین علاقمند به نگهداری برخی گونه‌ها می‌باشند. برای مثال مردم کشور آلمان علاقه زیادی به نگهداری سگ‌های با نژاد مختلف از جمله نژادهای منحصر به کشور خودشان را دارند و یا در کشور خودمان مثال‌های فراوانی وجود دارد که ازجمله می‌توان به علاقمندی شاهزادگان قاجار به نگهداری از گربه‌ها اشاره نمود.در این میان همیشه افرادی نیز وجود دارند که اقدام به نگهداری گونه‌های نامتعارف از جمله انواع گونه‌های وحشی از قبیل میمون، شیر، پرندگان شکاری، خزندگان، آهو و … در منازل مسکونی خود می نمایند که این امر در درجه اول منجر به تهدید سلامت خود و اطرافیانشان و دوم به مخاطره انداختن سلامت حیوان و سوم و از همه مهمتر تهدید و تخریب تنوع زیستی و محیط زیست می‌گردد. گونه‌های حیات وحش همان طور که اسم حیات وحش را یدک می‌کشند تنها می‌بایست در محیط طبیعی خود زندگی کنند ولی متاسفانه خودخواهی عده ای از ما انسان‌ها باعث می‌گردد آن‌ها را از محیط زندگی طبیعی دور و در محیط پر استرس نزدیک به انسان نگهداری کنیم که با توجه به روند تکامل این جانوران که اساس آن دوری از انسان و گزندهای آن تعریف شده است،

با این کار عملا استرس مضاعفی را برای حیوان در تمام طول زندگی‌اش ایجاد می‌نماییم که این امر منجر به بروز انواع بیماری‌های ناشی از افزایش استرس می‌گردد و چه بسا یکسری از این بیماری‌ها نیز مابین حیات وحش و انسان مشترک بوده و می‌تواند سلامت فرد را نیز به مخاطره بیاندازد. مشاهده مکرر پرندگان وحشی نگهداری شده در منازل مسکونی که دچار انواع بیماری‌های قارچی و میکروبی شده‌اند و متاسفانه یکسری از این ضایعات نیز غیرقابل برگشت بوده و اغلب منجر به تحمیل درد و رنج فراوان و در نهایت تلف شدن پرنده می‌گردد، گویای همین واقعیت تلخ است.

از جمله گونه‌های غیر بومی که اخیرا در کشور دیده شده است، میمون رزوس یا (Macaca mulatta) یکی از جانوران وحشی مناطق جنوب شرقی آسیاست که متاسفانه در سال‌های اخیر به صورت قاچاق و از راه های غیر قانونی وارد کشور ما شده و برخی از مردم از روی اطلاعات ناکافی در این زمینه، مبادرت به نگهداری از این حیوان در منازل مسکونی می‌نمایند. در این مقاله، سعی می‌شود تا با روشن کردن ابعاد موضوع و همچنین ذکر معایب نگهداری از این گونه به عنوان حیوان خانگی، خطرات ناشی از این اقدام، به افرادی که سعی در انتخاب یک حیوان خانگی دارند یادآوی گردد:

الف) بیماری های مشترک:
با توجه به نزدیکی ساختار آناتومیکی و فیزیولوژی پریمات‌ها با انسان، بیشترین بیماری‌های مشترک انسان و حیوانات متعلق به این جانوران است که در این میان، گروهی از بیماری‌ها بسیار مهلک و کشنده بوده و متاسفانه هیچ راه پیشگیری ندارند. در این ارتباط میتوان به ایدز، کزاز، تب زرد، هپاتیت، مننژیت، بیماری‌های ناشی از هرپس ویروس‌ها و انواع بیماری‌های انگلی داخلی و همچنین قارچ‌های پوستی و.. اشاره نمود. لازم به ذکر است بیماری‌های مذکور ممکن است به صورت مخفی در بدن میمون‌ها وجود داشته باشد ولیکن هیچ علایم بالینی را نشان ندهد و میمون به عنوان یک مخزن عمل نماید و با ورود عامل بیماری به بدن انسان، علایم بروز نماید.

ب) آسیب های زیست محیطی:
گونه مهاجم نام واژه‌ای است که برای گونه‌های غیربومی هر منطقه که خطر پخش شدن در طبیعت را دارند به کار می رود. متاسفانه کشور ما در خصوص آسیب های وارده از گونه‌های مهاجم خصوصا در سال‌های اخیر بی‌نصیب نبوده که از مهمترین موارد آن می‌توان به شانه‌دار دریای خزر اشاره کرد که منجر به پایین آمدن شدید صید و صیادی و از بین رفتن بسیاری از گونه‌های بومی دریای خزر شد و یا معرفی ماهی فیتوفاگ به دریاچه هامون که منجر به از بین بردن نی‌ها و در نتیجه خشکی تالاب و به دنبال آن نابودی دامپروری و زندگی در حاشیه تالاب شد. مثال بارزتر در خصوص پستانداران نیز، ورود گونه مهاجم راکون به جنگل‌های شمال کشور خصوصا جنگل‌های استان گیلان در منطقه تالش اشاره نمود که منجر به کاهش جمعیت پرندگان منطقه و همچنین ده‌ها اثر شناخته شده و یا ناشناخته در تخریب محیط زیست شده است. گونه میمون رزوس نیز یک گونه مهاجم بوده که در برخی از کشورهای جهان از جمله عربستان سعودی، ایالات متحده و … با فرار از قفس و پناه بردن به طبیعت به عنوان آسیب جدی اکوسیستم‌های طبیعی مطرح شده و خطر آن برای معرفی به عنوان یک گونه مهاجم به طبیعت کشور ما نه تنها دور از ذهن نیست بلکه با ادامه روند موجود بسیار محتمل می باشد.

نویسنده:
دکتر محمود مرعشی

پوستر همایش
برگزار کنندگان
صندوق ملی محیط زیست
پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار
همکاران
حامیان

مروری بر دوره‌های آموزشی حیات وحش سازمان جهانی بهداشت دام (OIE)

خلاصه : سازمان جهانی بهداشت دام از سال 1924 فعالیت خود را با تشکیل دفتری برای مبارزه علیه بیماری طاعون آغاز نمود. در سال 2003 نام این دفتر به سازمان بهداشت جهانی دام (OIE) تغییر یافت. در حال حاضر سازمان جهانی بهداشت دام در 8 حوزه تخصصی شامل حیات وحش، آبزیان، آزمایشگاه،…….. با رابطین ملی (OIE National Focal point) کشورهای عضو در ارتباط بوده و شبکه جهانی بهداشت دام را هدایت می‌نماید. این سازمان در سه زمینه حفظ سلامت دام، رفاه حیوانات و بهداشت عمومی فعالیت نموده و از 2009 تاکنون پنج دوره آموزشی برای رابطین ملی حیات وحش کشورهای عضو، برگزار نموده است.

سازمان جهانی بهداشت دام با نام OIE ابتدا در سال 1924، به عنوان دفتری با نام Office International des Epizootis برای مقابله با طاعون تشکیل شد. این دفتر در سال 2003 رسما به سازمان جهانی بهداشت دام تغییر یافت اما نام مختصر آن OIE باقی ماند. این سازمان دارای سه هدف شاخص در زمینه حفظ سلامت دام، رفاه حیوان و بهداشت عمومی مرتبط با دامپزشکی بوده و دارای هشت حوزه تخصصی به شرح زیر می‌باشد:
• گزارش‌دهی بیماری‌های دامی
• بهداشت مواد غذائی با منشاء دامی
• رفاه حیوانات
• آبزیان
• ارتباطات دامپزشکی
• آزمایشگاه‌های دامپزشکی
• فرآورده‌های دامپزشکی و حیات وحش

از سال 2009، سازمان جهانی بهداشت دام با حضور کشورهای عضو، پنج دوره آموزشی به شرح زیر برای رابطین ملی حیات وحش برگزار نموده است:
• در اولین دوره، اطلاعات کلی در خصوص OIE، فعالیت‌های کارگروه‌های حیات وحش و دانش پایه‌ای مورد نیاز در خصوص اهمیت عوامل بیماریزای در گردش در گونه‌های حیات وحش از نظر تأثیر بر سلامت حیوانات اهلی، تجارت جهانی و محصولات دامی، بهداشت عمومی و جمعیت حیات وحش و تنوع زیستی مطالبی ارائه گردید.
• دوره دوم با تأکید بر گزارش‌دهی بیماری‌های حیات وحش برگزار شد. در راستای نیل به این هدف، شفاف سازی در زمینه شرایط جهانی بیماری‌های دامی به خصوص بیماری‌های مشترک، محور اصلی دومین دوره آموزشی OIE قرار گرفت و به این منظور روش‌های گزارش‌دهی به موقع و شفاف بیماری‌های حیات وحش و همچنین ایجاد شبکه پایش بیماری در حیات وحش آموزش داده شد.
• در دوره آموزشی سوم، آنالیز خطر در زمان ورود بیماری ( خصوصا جابجایی حیوانات وحشی در درون کشور یا به کشور دیگر)، راه‌اندازی آزمایشات تشخیصی در زمینه حیات وحش و آگاهی رساندن در خصوص سامانه جهانی اطلاع رسانی آنلاین سلامت دام (WAHIS) اطلاع‌رسانی شد.
• در دوره چهارم نیز کلیه اقدامات در زمینه نحوه بررسی شیوع بیماری شامل نمونه‌گیری تا ارسال به آزمایشگاه و در نهایت اطلاع رسانی از طریق WAHIS مورد تأکید قرار گرفت.
• در دوره پنجم برای اولین بار زنبور عسل به عنوان گونه حیات وحش مطرح شد و افراد شرکت کننده با استاندادرهای OIE، کمیته‌های تخصصی و کارگروه‌های حیات وحش، نحوه صحیح جمع آوری و تطبیق اطلاعات مرتبط با بهداشت حیات وحش به منظور مدیریت و انتشار این اطلاعات و در نهایت کارکرد سیستم WAHIS آشنا شدند.

نویسنده :
دکتر نرگس خرمی

پوستر همایش
برگزار کنندگان
صندوق ملی محیط زیست
پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار
همکاران
حامیان

بیماری‌ها و حیات وحش: تعاملات طبیعی

وقوع بیماری طاعون گاوی در افریقا یکی از علل تلفات زیاد در حیوانات وحشی بوده است بطوری که قحطی و بدبختی را برای مردمان ان سرزمین به ارمغان اورده بود ولی هرگز نتوانست باعث از بین رفتن گونه‌های حیات وحش شود زیرا که تعاملات طبیعی بین عامل و میزبان نقش بسیار پر اهمیتی را در تعادل طبیعی بازی می‌کند . همانقدر که یک بیماری کشنده می‌تواند باعث مرگ و میر شود به همان اندازه نیز اولین نشانه‌های ایمنی در حیوانات ایجاد می‌شود تا بحدی که دیگر حیوان غیر ایمنی باقی نمی‌ماند که دستخوش مرگ گردد. اگر دخالت انسان در محیط وحش را کنترل کنیم و اجازه ندهیم که بنای زندگی حیات وحش را نابود کند یقینا تعادل طبیعی بهترین روش برای کنترل بیماری‌ها در حیات وحش است.

بیماری‌ها و حیات وحش: تعاملات طبیعی
یکی از پدیده‌های بسیار شگفت انگیز حیات وحش تا جایی که دانش بشری از آن آگاه است ریشه کن شدن خودبخودی برخی از بیماری‌هاست . بیماری‌هایی که حیات وحش در زمان وقوع شان خود منبع آن بیماری‌ها می‌توانند تلقی شوند .

طاعون گاوی از جمله بیماری‌هایی بود که سالیان درازی گاوها را مورد تهاجم قرار می‌داد و با وارد آوردن تلفات فراوان که در متون میزان ان 100 صد در صد بیان شده ولی در طبیعت گاهی به هشتاد درصد می‌رسید مشکلات عدیده‌ای را برای دامداران فراهم می‌اورد و بعضا در کشورهایی مانند کشورهای افریقایی زندگی آنها را با خطر مواجه می‌نمود.

نگاهی به تاریخچه وقوع بیماری در قرون گذشته، اهمیت و خطر بیماری را بخوبی نشان می‌دهد. از نظر تاریخی طاعون بی شک یکی از مهمترین بیماری‌های دامی است. Rinderpest یک کلمه المانی است و در انگیسی به نام cattle plaque خوانده می‌شود. هر دو کلمه معنی طاعون گاوی دارد. murrain به انواع بیماری‌های دامی اطلاق می‌شود و به این بیماری در اروپاsteppe murrain  گفته می‌شد زیرا که تصور بر این بود که از استپ‌های بین اروپا و اسیا ناشی می‌شود. این بیماری به تدریج تا سرحد اقیانوس اطلس از شرق و تا غرب تا سرحد اقیانوس ارام توسط سپاهیان جنگی گسترده شد و در حقیقت بیماری طاعون گاوی بیماری جنگ است .

جالب انکه بیماری روی گاوهای سپاهیان حمله‌ور، تاثیری نداشت زیرا کهgrey steppe oxen  گونه‌ای بود مقاوم به طاعون و بیماری را نشان نمی‌داد اما حامل ویروس بود و سپاهیان از این دام برای آلوده کردن گاوها و گاومیش‌های کشورهایی که به آن‌ها یورش می‌بردند، استفاده می‌کردند و باعث ایجاد اپیدمی و از بین بردن آن‌ها می‌شدند و نتیجه کاملا معلوم بود.

اروپا بارها و بارها مورد هجوم این بیماری واقع شد بطوری که پاپ کلمنت 6 پزشک مخصوص خود دکتر لانسیزی را مامور بررسی و کنترل بیماری در گله خود که به بیماری مبتلا می شدند، نمود و او به درستی تشخیص داد که “bovilla peste” بیماری‌ای مسری ” که بطور فزاینده‌ای توسط عوامل بسیار ریز و مهلکی که از یک بدن به بدن دیگر منتقل می‌شود ایجاد می‌گردد”. توصیه‌های او برای کنترل بیماری هنوز معتبر هستند: ” کشتار دام‌های الوده و بیمار و دفن و سوزاندن دام‌های تلف شده و جلوگیری از نقل و انتقال دام‌ها و دار زدن کسانی که اقدام به حمل و نقل دام‌ها می‌کردند ” و همین اقدام سبب ریشه‌کن شدن بیماری گردید.

انگلستان در سال 1714 توسط گاوهایی که از هلند اورده شدند آلوده شد و به دستور جورج اول، توماس بیتس مامور کنترل بیماری شد و این شخص با استفاده از تجربیات لانسیزی اما بدون اعدام کسی تنها با محکومیت افراد در 3 ماه بیماری را ریشه‌کن نمود. انگلستان  در سال 1745 مجددا از طریق هلند آلوده شد و با آن که بیتس هنوز زنده بود ولی از آنجا که خاطرات کوتاه هستند، روش او به فراموشی سپرده شد و در سال 1749 مشاورین شاهی با کشتن و سوزاندن بیش از نیم میلیون گاو، شکست در کنترل بیماری را پذیرفتند.

از بین رفتن تعداد زیادی گاو در فرانسه منجر به تاسیس اولین دانشکده دامپزشکی جهان در سال 1762 در لیون گردید که در ان اصول لانسیزی تدریس می‌شد.

انقلاب صنعتی موجبات گسترش بیماری طاعون گاوی را فراهم آورد. حمل و نقل بیش از حد دام با کشتی و راه آهن باعث افزایش بیش از حد بیماری شد بطوری که در سال‌های 1857 تا 1866 اروپا تقریبا از گاو عاری شد. طاعون گاوی سال‌های 1865تا 1867 در انگلستان یک فاجعه ملی بود .

در افریقا، فاجعه طاعون هنگامی اتفاق افتاد که بیماری همراه با گاوهای هندی برای ارتش ایتالیا در سال 1887 از هندوستان وارد شد. در اتیوپی 95 درصد گاوها نابود شدند و جمعیت انسانی با گرسنگی تا مرز مرگ روبرو شد. طی سال‌های 1896 تا 1907 بیماری در افریقا گسترش یافت و بیش از90 درصد از گاوها و حیات وحش را به کام مرگ کشید .

از ان تاریخ تا سال 2010 که سال ریشه‌کنی جهانی طاعون گاوی است، بیماری مکررا در اسیا و افریقا بوقوع پیوست. در این اثنا با پیشرفت علم و تولید واکسن و برنامه‌های جهانی که توسط سازمان‌های بین المللی ترتیب داده شد، در حال حاضر بیماری کاملا از روی کره زمین محو شده است. از مهمترین اقداماتی که صورت گرفت نتیجه فعالیت‌های آقای پلورایت در افریقا بود که با استفاده از سویه کابت O و تولید واکسن موثر توانست بیماری را در گاوهای افریقا ریشه کن نماید.

اما منظور ازاین تاریخچه نه چندان کوتاه بیان واقعیتی است که باید به ان توجه داشت و آن وجود این بیماری در حیات وحش است. طاعون بیماری گاوسانان است و در گاو، گاومیش، گاوهای وحشی و بوفالو و بطور کلی در کلیه گاوسانان اهلی و وحشی وقوع می‌یابد و باعث تلفات بسیار سنگینی تا مرز نابودی می‌شود. اقدامات انسانی منجر به ریشه‌کنی بیماری در گاوهای اهلی شد اما دام‌های وحشی را که نمی‌توان واکسینه نمود، ان هم در محیطی مانند افریقا که بعضا جمعیت بوفالوها به میلیون راس می‌رسد. اقای پلورایت می‌گوید ” نمی‌دانم چه اتفاقی می‌افتد ولی می‌دانم که با نبود بیماری در گاوهای اهلی، طاعون گاوی در حیات وحش به خودی خود از بین میرود”.

آن همه تلفات دام‌های وحشی در افریقا تا مرز نابودی هرگز منجر به نابودی دام‌ها نگردید و این یکی از تعاملات طبیعی است که خود به خود ایجاد می‌گردد و به نفع میزبان، عامل مهاجم را از بین می‌برد و آن چیزی نیست جز تعادل بین عامل و میزبان. همانطور که عامل عفونی به جمعیت وارد می‌گردد و تعدادی را از بین می‌برد، تعدادی نیز ایمن می‌شوند و در مقابل بیماری مقاومت نشان می‌دهند بطوری که عامل دیگر نمی‌تواند در جمعیت گردش کند و از آنجا که نیازمند سلول برای ادامه زندگی است با مقاومت ایمنی، امکان ورود به سلول از آن گرفته می‌شود و به عبارتی از بین می‌رود و حال اگر چنانچه منبع دیگری که همانا دام‌های اهلی هستند از دسترس بیماری خارج شوند، حیات وحش بیماری را از بین خواهد برد. هیچکدام از دام‌های وحشی در طول تاریخ طاعون گاوی واکسینه نشده‌اند و حیات وحش در همه قاره‌ها وجود داشته است، لیکن هرگز موجب نابودی نگردید و هنگامی که در دام‌های اهلی بیماری ریشه‌کن شد، در حیات وحش هم به سهولت ریشه‌کن گردید.

این موضوع نه تنها در بیماری طاعون گاوی که علیرغم نام وحشتناکش بیماری ساده‌ای برای کنترل و ریشه کنی است مصداق دارد که در بیماری پیچیده‌ای همانند تب برفکی نیز مصداق پیدا می‌کند. بیماری تب برفکی به مراتب دارای میزبان‌های بسیار متعددی در حیات وحش می‌باشد ضمن آن که بطور کلی کلیه زوج سمان را آلوده می‌کند.

هم‌اکنون بیماری تب برفکی در بسیاری از کشورها کنترل و ریشه‌کن گردیده و در کشورهای آسیایی وافریقایی اندمی و در بعضی کشورها هیپراندمی می‌باشد (تصویر شماره 1 – اقتباس از سازمان جهانی بهداشت دام ). در تمامی کشورهایی که بیماری ریشه‌کن شده است، حیات وحش حساس به بیماری وجود دارد بخصوص خوک وحشی و اهلی که منبع بسیار مهم و کارخانه تولید ویروس تب برفکی است اما مشاهده می‌شود که با از بین رفتن بیماری در گاو، بیماری به سهولت در حیات وحش هم از بین میرود و جالب است که بدانیم با از بین رفتن بیماری در گاو، در گوسفند و بز هم به راحتی ریشه‌کن می‌شود. و اینچنین است در مورد بیماری طاعون نشخوارکنندگان کوچک نیز و شاید بسیاری دیگر از بیماری‌ها .

تصویر 1- اقتباس از سازمان جهانی بهداشت دام

و این اعجاز طبیعت است کافی است در نگهداری حیات وحش که ارتباط تنگاتنگی با حیات انسانی دارد سعی و کوشش شود، از بین رفتن حیات وحش به دلیل خطاهای انسانی از قبیل شکار بی رویه و از بین بردن سرزمین‌های مناسب ان، نتیجه‌ای جز تیره بختی برای بشریت به ارمغان نخواهد اورد.

پوستر همایش
برگزار کنندگان
صندوق ملی محیط زیست
پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار
همکاران
حامیان

تغییر اقلیم: تهدید جدی برای تنوع زیستی

تغییر اقلیم به هر گونه تغییر کلان و بنیادی در اندازه های اقلیم (نظیر دما و تبخیر) که در یک دوره زمانی ادامه دار به طول می انجامد (یک دهه یا بیشتر) گفته می شود و ممکن است منتج از عوامل و فرایندهای طبیعی یا فعالیتهای انسانی باشد. تغییر اقلیم در چند دهه اخیر موجب بروز تأثیراتی عمیق بر روی تنوع زیستی شده و منجر به تغییر در زمان تولید مثل گونه های گیاهی و جانوری و یا زمان مهاجرت گونه های جانوری، طول دوره رشد، پراکنش، اندازه جمعیت و فراوانی آفات و بیماریها شده است و به عنوان یکی از مهم ترین عوامل تهدید کننده سطوح مختلف تنوع زیستی در جهان مطرح است.

تغییر اقلیم: تهدید جدی برای تنوع زیستی

تنوع زیستی در بر گیرنده تمامی گونه های گیاهی، جانوری، میکروارگانیسم ها، زیست بوم هایی که گونه ها بخشی از آن هستند و تنوع میان گونه ها، بین گونه ها و زیست بوم هاست.  اما متأسفانه سطوح جاری تأثیرات انسان بر روی تنوع زیستی بی سابقه و بی نظیر است به طوری که تمامی سیاره را تحت تأثیر قرار داده و منجر به نابودی تنوع زیستی در سطوح چشمگیر و بزرگی شده است.

شدت و میزان انقراض گونه ها در حال حاضرکه مرتبط با فعالیتهای انسانی است، بسیار بیشتر از میزان نرمال آن در گذشته است. این تأثیر بر تنوع زیستی ،بدیهی است که بر خدمات و محصولات فراهم شده توسط تنوع زیستی نیز تأثیر منفی خواهد گذاشت. عوامل محرک مستقیم عمده بر روی نابودی تنوع زیستی شامل تغییر در کاربری اراضی محلی و پوشش زمین، معرفی یا جابجایی گونه ها، تأثیرات ناشی از سموم و کودهای شیمیایی، برداشت و بهره برداری، آلودگی آب و هوا و در نهایت تغییر اقلیم است.

تغییر اقلیم در چند دهه اخیر موجب بروز تأثیراتی عمیق بر روی تنوع زیستی شده است. تغییر در تنوع زیستی در سطوح زیست بوم ها و منظر در پاسخ به تغییرات اقلیم و سایر فشارها ،اقلیم محلی را بیشتر تحت تأثیر و تغییر قرار خواهد داد.

تغییر اقلیم به هر گونه تغییر کلان و بنیادی در اندازه های اقلیم (نظیر دما و تبخیر) که در یک دوره زمانی ادامه دار به طول می انجامد (یک دهه یا بیشتر) گفته می شود. تغییر اقلیم ممکن است منتج از عوامل و فرایندهای طبیعی یا فعالیتهای انسانی باشد. تأثیرات جاری، پیش رو یا محتمل در اثر تغییر در اقلیم یا دمای متوسط، تغییرات اقلیمی شدید و تنوع اقلیمی شامل موارد ذیل خواهد بود:

  • دامنه دمایی (اقلیمی) بسیاری از گونه نسبت به وضعیت کنونی به سمت مناطق ارتفاعی بالاتر و به سمت قطب افزایش خواهد یافت
  • بسیاری از گونه ها که از قبل آسیب پذیر هستند ممکن است منقرض شوند.
  • برخی زیست بوم ها به سرعت نسبت به تغییرات اقلیمی آسیب پذیر خواهند شد.
  • بسیاری از آرایه ها (پرنده ها، خزندگان، حشرات و گیاهان) تغییراتی را از نظر ظاهری، فیزیولوژیکی رفتاری از خود بروز می دهند.
  • تناوب و شدت آفات و بیماریها افزایش می یابد.
  • تغییر در جریان چشمه ها، سیلابها، خشک سالی ها، دمای آب و کیفیت آب مشهود بوده و منجر به تأثیر بر روی تنوع زیستی و خدمات زیست بومی که فراهم می سازند، خواهد شد.

تجزیه و تحلیل های اولیه حاکی از آن است که تا 35 درصد از پرندگان، 52 درصد از دوزیستان و 71 درصد از مرجانها دارای شرایطی هستند که احتمال می رود نسبت به تغییر اقلیم آسیب پذیر باشند (IUCN 2010) .
موضوع تغییر اقلیم و تاثیرات آن بر روی گونه ها یا تنوع زیستی در طی سال های اخیر در سطح هنی با شدن و حدت مورد پیگیری بوده است. ایجاد کنوانسیون تغییرات اقلیم در سازمان ملل، ایجاد گروه تخصصی تغییر اقلیم در اتحادیه جهانی حفاظت (IUCN) و توافقنانمه پاریس همه نشان دهنده اهمیت موضوع و لزوم انجام اقدامات حفظتی برای مقابله با آن است. گروه تخصصی تغییر اقلیم راهنمائی را تحت عنوان  ” ارزیابی آسیب پذیری گونه های نسبت به تغییر اقلیم” (IUCN SSC Guidelines for Assessing Species Vulnerability to climate Change ) تهیه و منتشر کرده که اطلاعات و مطالب بیشتر در مورد تغییر اقلیم و تاثیرات آن بر روی گونه ها، نحوه ارزیابی و سایر موارد، در آن به تفضیل بیان شده است.

پوستر همایش
برگزار کنندگان
صندوق ملی محیط زیست
پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار
همکاران
حامیان

پیام دبیر کنگره

حفاظت از حیات وحش، چه به جهت بقای چرخه حیات و نقش آن در سلامت واحد و چه برای سایر ارزش‌های اقتصادی و زیبایی شناختی آن، مدیریتی کارآمد بر مبنای نگرشی پژوهش مدار و برنامه محور را طلب می‌نماید. برای دستیابی به این موفقیت، باید دانش و تجربه‌ها را به اطلاعات تبدیل و با تعیین نقاط ضعف، قوت، تهدید و فرصت، مقدمات حرکتی منسجم و استراتژیک در مراقبت از حیات وحش را فراهم نماییم.

سلام و عرض ادب به دوستداران حیات وحش و تصمیم سازان کشور
حفاظت از حیات وحش، چه به جهت بقای چرخه حیات و نقش آن در سلامت واحد و چه برای سایر ارزش‌های اقتصادی و زیبایی شناختی آن، مدیریتی کارآمد بر مبنای نگرشی پژوهش مدار و برنامه محور را طلب می‌نماید. برای دستیابی به این موفقیت، باید دانش و تجربه‌ها را به اطلاعات تبدیل و با تعیین نقاط ضعف،  قوت، تهدید و فرصت، مقدمات حرکتی منسجم و استراتژیک در مراقبت از حیات وحش را فراهم نماییم. تاثیرات متقابل انسان- حیات وحش- محیط زیست و تهدیدات نظیر تغییرات اقلیمی، توسعه نامتوازن، معرفی گونه‌های غیر بومی، نابودی زیستگاه‌ها، تا نقش متقابل انسان- دام اهلی و حیات وحش در چرخه بیماری‌های مشترک که هر ساله آسیب‌هایی قابل توجه به بهداشت عمومی و اقتصاد ملی وارد می‌نماید را باید جدی تلقی و فریادها را به برنامه تبدیل نمود. این مهم نیاز به یک باور مشترک دارد که یافته‌ها و داشته‌هایمان را به اشتراک بگذاریم و با ارتقای سطح آگاهی که کلید برون رفت از بسیاری بحران‌هاست، برای بقای حیات وحش نیز، چاره‌ای بیاندیشیم. سرعت و روند انقراض گونه‌ها ناشی از تهدیدها، چنان سریع است که دوران حاضر را به عنوان انقراض ششم نام برده‌اند. گزارش‌های آماری حاکی از آن است که تنها 15 درصد از سطح کره حیات دست نخورده باقی مانده است و تخریب، تغییر و تبدیل زیستگاه‌ها نقش نخست را در انقراض و نابودی گونه‌ها و زیستگاه‌های آن‌ها ایفا می‌نماید. اما هنوز امید باقی است، اکنون ادامه بقای گونه‌ها و حفاظت از آن‌ها در دستان ماست. برای برون رفت از این بحران باید یکدیگر را باور کنیم، فرهنگ زیست محیطی را ارتقاء دهیم و چاره‌ای کاربردی بیاندیشیم تا با طرح‌ریزی و اجرای نظام مراقبت جامع در حیات وحش، روند کاهش جمعیت‌ گونه‌های وحشی را تقلیل و کنترل نماییم. بلور شکننده تنوع زیستی در مرز متلاشی شدن است و سلامت انسان- دام و حیات وحش در آسیب جدی قرار دارد. باید با بحث و گفتگو در کنار هم، راهکاری بیابیم تا بتوانیم نقاط ضعف را به قوت و تهدید را به فرصت حفظ حیات وحش تبدیل کنیم، هنوز فرصت باقی است.
مقدم همه محققین، فعالین عرصه حیات وحش، پژوهشگران جوان این حوزه و سازمان‌های مردم نهاد مرتبط را جهت ارائه دست‌آوردها و راهکارها، در اولین کنگره ملی- منطقه‌ای حفاظت و بیماری‌های حیات وحش، گرامی می‌داریم.

تاریخ های مهم

تاریخ برگزاری همایش : 5 تا 7 آذر ماه 1398
آغاز ارسال مقالات : 15 تیر ماه 1398
مهلت ارسال مقالات : 15 شهریور ماه 1398
اعلام داوری مقالات :  15 مهر ماه 1398
مهلت ثبت نام در همایش : نیمه دوم آبان 1398

پوستر همایش
برگزار کنندگان
صندوق ملی محیط زیست
پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار
همکاران
حامیان

آغاز به کار وب سایت کنگره

وب سایت کنگره حفاظت و بیماری های حیات وحش با هدف اطلاع رسانی، ثبت نام متقاضیان شرکت در کنگره و دریافت مقالات به نشانی www.wildlifedisease.ir شروع به فعالیت نمود.

وب سایت کنگره حفاظت و بیماری های حیات وحش در نشانی اینترنتی www.wildlifedisease.ir آغاز به کار کرد.

محورهای کنگره عبارتند از :

  • بیماری های حیات وحش (رخداد، پایش، مراقبت)
    • چالش‌های بهداشت و مدیریت بیماری‌های حیات وحش
    • بیماری‌های عفونی و غیرعفونی در حیات وحش
    • جایگاه  سیستم‌های مراقبت و گزارش دهی بیماری‌ها در حیات وحش
    • مدیریت تشخیص و درمان بیماری‌های حیات وحش در عرصه‌های طبیعی و مراکز نگهداری
  • سلامت واحد و حیات وحش با رویکرد بیماری‌های مشترک
    • نقش حیات وحش در چرخه زیستی ناقلین بیماری‌های مشترک
    • همکاری‌های بین بخشی ملی و منطقه‌ای جهت تامین اهداف جهان واحد – سلامت واحد
    • مدل‌های اجرائی سلامت واحد در کشور
    • نقش بیماری‌های واگیردار دام‌های اهلی بر وقوع بیماری‌ها در حیات وحش
  • نقش و مدیریت بهداشتی مراکز نگهداری حیات وحش
    • اجرای برنامه های حفاظتی خارج از زیستگاه
    • استاندارد‌های جایگاه نگهداری حیوانات در مراکز نگهداری و بازپروری حیات وحش
    •  امنیت زیستی در باغ وحش‌ها و اقدامات پیشگیرانه و قرنطینه‌ای مورد نیاز
    • رفتار شناسی حیوانات وحشی در عرصه‌های طبیعی و مراکز نگهداری
  • امداد و نجات و مدیریت بحران در حیات وحش
    • مدیریت حیات وحش در اپیدمی‌ بیماری‌های واگیردار دامی
    • مديريت حيات وحش در زمان بحران‌هاي طبيعي
    • طب اورژانس در درمان گونه‌های آسیب دیده
    • روش های جابجایی و انتقال گونه‌های حیات وحش
  • نقش تغییرات اقلیمی بر بقای گونه‌‌ها و زیستگاه‌ها
    • تهديدات و خسارات ناشي از تغییرات اقلیمی بر اكوسيستم‌ها و زيستگاه‌ها
    • روش‌هاي سازگاري و تاب‌آوري اكوسيستم‌ها و گونه‌هاي حيات وحش در مقابل اثرات تغيير اقليم
    • موقعیت و وضعیت ایران در مقایسه با جهان در رویاروئی و مقابله با تغییر اقلیم
    • گونه‌های در معرض تهدید و اندمیک و اثرات تغییر اقلیم بر ادامه بقای آن‌ها
  • عوامل تهدید و اثرات متقابل انسان و حیات وحش
    • بررسی ابعاد تخریب، تغییر و تبدیل زیستگاه‌ها بر گونه‌های حیات و حش
    • راهکار‌های حفاظتی کاهش اثرات برخورد انسان- حیات وحش
    • حفاظت از کریدورها و مناطق بینابینی
    • تاثیر تخریب حیات وحش بر سلامت جوامع انسانی
  • گونه‌های مهاجم و رها شده و اثرات آن‌ها بر محیط زیست
    • تهدیدات گونه‌های مهاجم و غیربومی بر اکوسیستم‌های آبی و خشکی
    • آخرين وضعيت گونه‌هاي غير بومي و مهاجم كشور
    • روش‌هاي نوين پایش و ارزيابي ريسك گونه‌هاي غير بومي و مهاجم
    • برنامه‌های عملیاتی حذف و کنترل گونه‌های غیر بومی و مهاجم
  • روش‌های نوین حفاظت از حیات وحش
    • زیست‌شناسی حفاظت
    • مدل‌سازی زیستگاه‌ها
    • استفاده از سامانه‌ها و فنآوری‌های نوین در حفاظت از حیات وحش
    • ژنتیک حفاظت
تاریخ های مهم

تاریخ برگزاری همایش : 5 تا 7 آذر ماه 1398
آغاز ارسال مقالات : 15 تیر ماه 1398
مهلت ارسال مقالات : 15 شهریور ماه 1398
اعلام داوری مقالات :  15 مهر ماه 1398
مهلت ثبت نام در همایش : نیمه دوم آبان 1398

پوستر همایش
برگزار کنندگان
صندوق ملی محیط زیست
پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار
همکاران
حامیان

    لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است. چاپگرها و متون بلکه روزنامه و مجله در ستون و سطرآنچنان که لازم است و برای شرایط فعلی تکنولوژی مورد نیاز و کاربردهای متنوع با هدف بهبود ابزارهای کاربردی می باشد. کتابهای زیادی در شصت و سه درصد گذشته، حال و آینده شناخت.

    آدرس

    تهران، خیابان اسدآبادی، کوچه چهلم، پلاک 4 ...

    تلفن

    +12 (0) 345 678 9

    ایمیل

    info@company.com